Mülga kanunların uygulamasında malullük sigortasından aylığa hak kazanma koşulu; SSK’lılar için 1800 gün veya 5 yıldan beri sigortalı olup en az 900 gün, Bağ-Kur’lular için 5 tam yıl hizmet, kamu görevlileri açısından ise 10 tam yıl hizmet süresinin bulunmasını gerektirmektedir.

5510 sayılı Kanunda malullük sigortasından aylığa hak kazanma koşulu, en az 10 yıldan beri sigortalı bulunup toplam 1800 gün, sigortalının başkasının bakımına muhtaç olması halinde ise belli bir sigortalılık süresi aranmaksızın 1800 gün prim ödeme şartına bağlanmıştır.

Mülga kanunların uygulamasında ölüm sigortasından aylığa hak kazanma koşulu; SSK’lılar için 5 yıldan beri sigortalı olup en az 900 gün, Bağ-Kur’lular için 5 tam yıl hizmet, kamu görevlileri açısından ise 10 tam yıl hizmet süresinin bulunmasını gerektirmektedir.

Yeni düzenleme ile ölüm sigortasından aylığa hak kazanma koşulu, en az 1800 gün prim ödeme şartına bağlanmış ancak 4/a sigortalıları için; borçlanma süreleri hariç, 5 yıl sigortalılık süresi ile toplam 900 gün prim ödeme gün sayısı olarak düzenlenmiştir

Sosyal sigorta düzenlemeleri kapsamında;

en az %40 oranında özrü bulunduğunu belgeleyen sigortalıların bazı özel hükümlerden yararlanarak emeklilik hakkını elde edebilmeleri mümkün olmaktadır.

506 sayılı Sosyal Sigortala Kanunu’nun 60. maddesi gereği; sakatlığı nedeniyle vergi indiriminden yararlanmaya hak kazanmış durumda olan sigortalılardan; ilgili mevzuat uyarınca,

I. derece sakatlığı olanlar (%80 ve üzeri) yaşları ne olursa olsun en az onbeş yıldan beri sigortalı bulunmak ve en az 3600 gün malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi ödemiş olmak,

II. derece sakatlığı olanlar (%60/%79 arası) yaşları ne olursa olsun en az onsekiz yıldan beri sigortalı olmak ve en az 4000 gün malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi ödemiş olmak,

III. derece sakatlığı olanlar (%40/%59 arası) yaşları ne olursa olsun en az yirmi yıldan beri sigortalı olmak ve en az 4400 gün malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi ödemiş olmaları şartıyla yaşlılık aylığından yararlanırlar. Sakatlığı nedeniyle vergi indiriminden yararlanması dolayısıyla yaşlılık aylığına hak kazanarak yaşlılık aylığı alanlar Kurumca kontrol muayenesine tabi tutulabilir.

Ölüm tarihinde en az 5 tam yıl sigorta primi ödemiş olması

b- Malullük veya yaşlılık aylığı almakta iken yahut yazılı olarak istekte bulunup, malullük   veya     yaşlılık aylığı bağlanmasına hak kazandıktan sonra ölen,

c- Bağlanmış bulunan malullük veya yaşlılık aylıkları kesilmiş olan sigortalılardan ölen.

 d- En az 5 tam yıl sigorta primi ödemiş olanlardan toptan ödeme talebinde bulunmakla    beraber, toptan ödeme yapılmadan ölen,

Sigortalının hak sahiplerine, yazılı istekleri üzerine aylık bağlanır.

Sigortalının hak sahiplerine ölüm aylığı bağlanabilmesi için ölen sigortalının prim ödeme süresinin Kurumumuzda geçmiş olması gerekmemektedir. Daha önce T.C. Emekli Sandığı, SSK, 2926 sayılı Kanuna veya kanunla kurulu diğer emekli sandıklarının 2829 sayılı Kanuna göre birleştirilecek hizmeti ve borçlanılan hizmet süreleri bulunan sigortalılarımızın Kurumumuzdaki hizmetleri toplamı en az beş tam yılı dolduran sigortalıların hak sahiplerine, sigortalının vefat tarihinden önce en son Kurumumuz sigortalısı olması halinde talepleri üzerine Kurumumuzca ölüm aylığı bağlanır.

Ölüm tarihinde sigortalının hak sahibi durumunda kimsesinin bulunmaması ve daha sonra ölüm sigortası yardımından yararlanabilecek hak sahibi veya hak sahiplerinin ortaya çıkması halinde ölüm sigortası yardımlarına hak kazanıldığı tarihten itibaren 5 tam yıldan önce talepte bulunması halinde ölüm sigortasına hak kazandığı tarihi takip eden aybaşı,

5 tam yıl geçtikten sonra talepte bulunulması halinde ise talebi takip eden aybaşı itibariyle aylık bağlanır.

Sigortalı, iken geçirdiği iş kazası veya meslek hastalığı sonucu meydana gelen ölümlerde sigortalının prim ödeme süresi aranmayacak, sigortalı, Bağ-Kur’ da mecburi sigortalılığı devam ederken geçirdiği bir iş kazası veya meslek hastalığı sebebiyle ölmüş ise, hak sahiplerine yazılı taleplerine göre ölüm aylığı bağlanır.

Mülga kanunların uygulamasında malullük sigortasından aylığa hak kazanma koşulu; SSK’lılar için 1800 gün veya 5 yıldan beri sigortalı olup en az 900 gün, Bağ-Kur’lular için 5 tam yıl hizmet, kamu görevlileri açısından ise 10 tam yıl hizmet süresinin bulunmasını gerektirmektedir.

5510 sayılı Kanunda malullük sigortasından aylığa hak kazanma koşulu, en az 10 yıldan beri sigortalı bulunup toplam 1800 gün, sigortalının başkasının bakımına muhtaç olması halinde ise belli bir sigortalılık süresi aranmaksızın 1800 gün prim ödeme şartına bağlanmıştır.

Mülga kanunların uygulamasında ölüm sigortasından aylığa hak kazanma koşulu; SSK’lılar için 5 yıldan beri sigortalı olup en az 900 gün, Bağ-Kur’lular için 5 tam yıl hizmet, kamu görevlileri açısından ise 10 tam yıl hizmet süresinin bulunmasını gerektirmektedir.

Yeni düzenleme ile ölüm sigortasından aylığa hak kazanma koşulu, en az 1800 gün prim ödeme şartına bağlanmış ancak 4/a sigortalıları için; borçlanma süreleri hariç, 5 yıl sigortalılık süresi ile toplam 900 gün prim ödeme gün sayısı olarak düzenlenmiştir.

Yeni yasaya göre isteğe bağlı durumum ne olacak?

Geriye dönük borçlanabilir miyim?

Emekliliğime esas olan 5000 prim gününü doldurmam için 1 Ekim 2008′den itibaren 1203 gün daha prim ödemem gerektiğinden, geriye kalan süremin 1259 günden az olduğu için SSK’dan emekliye ayrılabilir miyim?

Cevap:
1)- 1 Ekim 2008′den itibaren yeni yasanın yürürlüğe girmesiyle birlikte, isteğe bağlı prim ödemeleri

sadece Bağ-Kur’a yapılabilecek. Prim oranı 7 puan artarak yüzde 25′ten, yüzde 32′ye yükselecek. Buna karşın isteğe bağlılar, 1 Ekim’den sonra diğer sigortalılar gibi sağlık yardımı almaya başlayacaklar.

Maalesef geriye yönelik borçlanmayla gün kazanılamıyor.

Sorunuzda da belirttiğiniz gibi, emekli olmak için eksik gün sayınız 1260 günden az olduğu için, 1 Ekim’den sonra ödeyeceğiniz 1203 gün prim Bağ-Kur’da değerlense de SSK’dan emekli olabilirsiniz.

           SORU: 1- İhaleyi kazanan işverenlerce ihale makamına sunmak üzere Kurumunuzdan alınan borcu yoktur yazılarında hangi tür borçlar sorgulanmaktadır?

           CEVAP: 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun “İhaleye Katılımda Yeterlilik Kuralları” başlıklı 10 uncu maddesinin dördüncü fıkrasının (c) bendinde, Türkiye’nin veya kendi ülkesinin mevzuat hükümleri uyarınca kesinleşmiş sosyal güvenlik prim borcu bulunan isteklilerin ihale dışında bırakılacağı hükme bağlanmış olduğundan, 5510 sayılı Kanununa tabi işverenlerin tüzel kişi olması halinde sigorta primi, sosyal güvenlik destek primi, işsizlik sigortası prim borçları, gerçek kişi olması halinde ise kendi sigortalılığından dolayı prim ile bunlara bağlı gecikme cezası, gecikme zammı, varsa faiz, çalıştırmış olduğu sigortalılardan kaynaklanan sigorta primi, sosyal güvenlik destek primi, işsizlik sigortası prim borçları kapsama girmektedir.

            SORU: 2- İhaleyi kazanan işverenlerce ihale makamına sunmak üzere Kurumunuzdan alınan borcu yoktur yazılarında dikkate alınmayacak borçlar nelerdir?

 CEVAP: İşverenlerin Kurumumuza olan tasarrufa teşvik kesintisi ve katkı tutarları, konut edindirme yardımı, idari para cezaları, özel işlem vergisi, eğitime katkı payı, damga vergisi ve bunlara bağlı gecikme cezası, gecikme zammı, varsa faiz ve diğer fer’ilerinden oluşan borçlar sosyal güvenlik prim borcu olarak değerlendirilmemekte olup, sigorta primi, sosyal güvenlik destek primi, işsizlik sigortası primi ile bunların fer’ileri toplamından oluşan ve sigorta primine esas aylık kazancın üst  sınırının 3 katını aşmayan borçları, kesinleşmiş sosyal güvenlik prim borcu olarak kabul edilmemektedir.                  

             Diğer taraftan, söz konusu işverenlerin alt işverenlerinin bulunması ve alt işverenlerinin de kapsama giren borçlarının bulunması halinde, sigorta primine esas aylık kazancın üst sınırının 6 katını aşmayan alt işverenlere ait sigorta primi, sosyal güvenlik destek primi, işsizlik sigortası primi ile bunların fer’ileri toplamından oluşan borçlar da kesinleşmiş sosyal güvenlik prim borcu olarak kabul edilmemektedir.

           SORU: 3- İhaleyi kazanan işverenlerce ihale makamına sunmak üzere Kurumunuzdan alınan borcu yoktur yazılarında ihale tarihi itibariyle Kurumunuza ödenen tutarlar dikkate alınacak mı?

            CEVAP: Yapılan yeni düzenleme ile ihale tarihi itibariyle Kurumumuza borcu bulunan işverenlerce yine ihale tarihi itibariyle sosyal güvenlik prim borçlarını ödemesi halinde ihale makamlarına ibraz etmek üzere borcu yoktur yazısı verilebilecektir.

SORU: 4- İhale makamlarından hak ediş ödemesi alınabilmesi için Kurumunuzdan alınacak borcu yoktur yazılarının uygulaması hakkında bilgi verir misiniz?

            CEVAP: 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun Prim ve idari para cezası borçlarının hak edişlerden mahsubu, ödenmesi ve ilişiksizlik belgesinin aranması başlığını taşıyan 90 ıncı maddesinin ikinci fıkrasında; İşverenlerin hak edişlerinin, Kuruma idari para cezası, prim ve prime ilişkin borçlarının olmaması kaydıyla ödeneceği, kesin teminatlarının ise ihale konusu işle ilgili olarak Kuruma borçlarının bulunmadığının tespit edilmesinden sonra iade edileceği öngörülmüş bulunduğundan, Kanunun bu hükmüne istinaden yayımlanmış olan Sosyal Güvenlik Kurumu Prim ve İdari Para Cezası Borçlarının Hakedişlerden Mahsubu, Ödenmesi ve İlişiksizlik Belgesinin Aranması Hakkında Yönetmelik gereğince, hak ediş ödemelerinden önce işverenlerin Sosyal Güvenlik Kurumuna prim ve idari para cezası borçlarının olmadığına ilişkin borcu yoktur yazısı almaları gerekmektedir.

SORU: 5- İşverenlere sağlanan Devlet yardımı, teşvik ve desteklerden önce Kurumunuzdan borcu yoktur yazısı istenilmesinin yasal dayanağı nedir. Hangi tür borçlar bu kapsama girmektedir?

CEVAP: 5510 sayılı Kanunun 90 ıncı maddesinin altıncı fıkrasında; Ülke çapında uygulanan ve özel bir izne veya belgeye dayanmayan genel düzenlemeler hariç olmak üzere, belirli bölgelere veya sektörlere yönelik yada kamu kurum ve kuruluşları tarafından verilen özel belgelere veya izinlere dayalı olarak kamudan kaynak tahsis edilmesi şeklinde kanun, kararname ve diğer mevzuatla sağlanan araştırma, geliştirme, üretim, yatırım, pazarlama ve benzeri tüm aşamalarda uygulanan devlet yardımı, teşvik ve desteklerin, daha önce başlayıp devam eden nakdi olmayanlar hariç olmak üzere, verilmesinden önce işverenlerden Kuruma muaccel olmuş prim ve idari para cezası borçlarının bulunmadığına veya tecil ve taksitlendirildiğine yada yapılandırıldığına dair belge ve bilgilerin istenmesinin zorunlu olduğu hükme bağlandığından,

            Devlet yardımları ile teşvik ve desteklerden yararlanacak olan tüzel kişiliği haiz olan ve tüzel kişiliği olmayan kurum ve kuruluş işverenlerinin çalıştırdığı sigortalılardan, gerçek kişiliği haiz işverenlerin ise gerek kendi sigortalılığı gerekse çalıştırdığı sigortalılardan dolayı Türkiye genelinde yazının verildiği tarih itibarıyla muaccel olan sosyal sigorta ve genel sağlık sigorta primi, sosyal güvenlik destek primi, işsizlik sigortası primi, idari para cezası ile bunlara bağlı gecikme cezası ve gecikme zammı borçları bu kapsama girmektedir.